Македонската економија влегува во период во кој инвестициите, инфраструктурниот развој и структурните реформи можат да станат сè позначаен двигател на економскиот раст. Тоа го потврдува и најновата прогноза на Светска банка, која ја зголеми очекуваната стапка на раст на македонската економија за 2026 година од 2,9 на 3,2 проценти. За 2027 и 2028 година се предвидува раст од по 3 проценти.
Особено значајно е што во проценката на Светска банка инфраструктурните проекти се издвојуваат како еден од главните двигатели на растот. Тоа го става инвестицискиот циклус во директна корелација со економските перформанси вложувањата во патишта, железница, енергетика и друга инфраструктура не се само капитални расходи, туку потенцијална основа за поголема економска активност, подобра поврзаност и зголемување на конкурентноста.
Во поширока перспектива, Светска банка оценува дека Македонија во изминатите децении направила значителен економски напредок. За помалку од две децении земјата преминала од категоријата земји со понизок среден доход во земја со повисок среден доход. Истовремено, стапката на сиромаштија е значително намалена, а невработеноста денес е околу 11 проценти, наспроти околу 35 проценти пред две децении.
Сепак, извештајот испраќа и јасна порака дека досегашниот модел на раст постепено ги достигнува своите граници. Во овој контекст, особено значајна е оценката дека со спроведување на структурни реформи просечниот годишен раст би можел да се зголеми од проектираните 2,4 проценти во сценариото „без промени“ на 3,8 проценти до 2050 година, со потенцијал за создавање околу 250.000 дополнителни и подобро платени работни места.
Оттука, разликата меѓу двете сценарија на Светска банка е суштинска: едното подразбира забавување и долгорочно заостанување зад европските доходовни нивоа, додека второто подразбира структурни промени, повисока продуктивност и постепено приближување кон ЕУ.
Во тој процес инфраструктурата има особено значење. Владата како дел од својата економска политика ги издвојува експресните патишта, автопатските делници, железничкото поврзување, гасификацијата и енергетските инвестиции. Нивната реализација, според владините очекувања, треба не само да ја подобри инфраструктурната поврзаност, туку и да ја зајакне геостратешката и економската позиција на земјата.
Дополнителен потенцијал се отвора во новите технологии. Премиерот Христијан Мицкоски посочува дека Владата работи на создавање услови за изградба на податочни центри, при што веќе постои интерес од повеќе инвеститори. Потенцијалната реализација на дел од овие инвестиции би можела да создаде високоплатени работни места и извоз на услуги вреден стотици милиони евра.
Ова е особено важно ако се има предвид предупредувањето на Светска банка дека македонската економија мора да направи исчекор кон поголема додадена вредност, технолошка интеграција и повисока продуктивност. Развојот на ИКТ секторот, податочните центри и новите технологии токму во тој контекст може да претставува дел од новиот модел на раст.
Паралелно, Владата ги истакнува и реформите во јавните финансии и социјалната политика како начин за создавање дополнителен простор за капитални инвестиции. Како пример е наведена проверката на корисниците на гарантирана минимална помош, при што се идентификувани илјадници случаи кои според владините наоди не требало да бидат корисници. Пораката е дека подоброто таргетирање на јавните средства може да ослободи ресурси за продуктивни инвестиции.
Сето ова покажува дека економскиот предизвик пред Македонија во следниот период не е само да се постигне раст, туку да се промени неговиот квалитет. Повисоката прогноза на Светска банка за 2026 година е позитивен сигнал, но нејзиниот долгорочен извештај истовремено покажува дека одржливиот раст ќе зависи од способноста на државата да инвестира, да реформира и да создава услови за приватниот сектор да произведува поголема додадена вредност.
Затоа, 3,2 проценти раст во 2026 година може да се гледа како позитивна тековна тенденција, но 3,8 проценти долгорочен просечен раст е многу поважната амбиција. Разликата меѓу овие две бројки ја покажува суштината на економскиот предизвик: дали Македонија ќе продолжи со постепен раст или ќе направи структурен исчекор кон побрза конвергенција со европските економии.
Според пораките од извештајот на Светска банка и владините приоритети, инвестициите во инфраструктурата, енергетиката, технологијата и човечкиот капитал, заедно со подобро управување со јавните средства, се меѓу клучните предуслови за тој исчекор.